Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) prowadzi coroczny monitoring plantacji zbóż w całej Polsce, koncentrując się na dwóch najważniejszych patogenach grzybowych – Fusarium spp. wywołujących fuzariozę kłosów oraz Claviceps purpurea odpowiedzialnym za sporysz. Oba patogeny mogą nie tylko obniżać plon, ale także wprowadzać do ziarna mykotoksyny i alkaloidy, które są szkodliwe dla ludzi i zwierząt.
Zakres i metoda monitoringu
Inspektorzy wojewódzkich inspektoratów obserwują plantacje pod kątem objawów chorobowych, wilgotności, rosy, mgły i opadów. Fuzarioza objawia się przedwczesnym bieleniem kłosów, zmianą zabarwienia plew lub różowo‑pomarańczowym nalotem, natomiast sporysz przejawia się wydłużonymi, ciemnymi sklerocjami w miejscu ziarniaków. Zebrane informacje są przekazywane do Instytutu Ochrony Roślin w Poznaniu, gdzie na zlecenie Ministerstwa Rolnictwa opracowywana jest roczna ocena zagrożenia.
Wyniki z 2026 r.
W województwie kujawsko‑pomorskim, gdzie w 2026 r. monitorowano 130 plantacji, fuzariozę stwierdzono na 22 plantacjach, a sporysz na 16. Średni poziom porażenia był niski: 0,5 % dla Fusarium spp. i 0,2 % dla Claviceps purpurea. Dane te podkreślają, że obecność patogenu nie musi oznaczać wysokiego stopnia nasilenia choroby.
Znaczenie monitoringu
Wyniki terenowe nie potwierdzają automatycznie obecności mykotoksyn w ziarnie – ich wykrycie wymaga badań laboratoryjnych. Niemniej regularny monitoring umożliwia porównywanie kolejnych sezonów, analizowanie wpływu warunków pogodowych oraz szybką reakcję w razie zwiększonego ryzyka. Dzięki temu systemowi Polska może lepiej chronić jakość i bezpieczeństwo produkcji pierwotnej oraz spełniać wymogi unijnego rozporządzenia 2023/915 dotyczącego dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w żywności.
Dyskusja